Pegelo ya tshireletso e ka nna e e nepagetseng ka setegeniki mme e sa ntse e tlogela setlhopha sa boeteledipele se sa tlhomamisege gore se dire eng. Gantsi go tlhagelela phatlha fa gare ga bosupi le tshwetso: phitlhelelo eno e kaya eng mo kgwebong, mme ke eng se se tshwanetseng go fetoga ka ntlha ya yone?

Simolola ka tiro e e botlhokwa

Akanya ka tiriso e e tshegetsang diotara tsa bareki. Bokoa mo tirisong eo bo na le diponagalo tsa setegeniki, fela botlhokwa jwa yona gape bo ikaegile ka gore kgwebo e e dirisetsa eng, tshedimosetso e e e tshwarang le ditsela tse dingwe tse di leng teng ka nako ya go kgaotsa.

Ka jalo motlotlo o o mosola o simolola ka tiro. Ke boineelo bofe jwa moreki, thulaganyo ya go dira kgotsa botsalano jo bo ikanyegang jo bo ikaegileng ka tsamaiso eno? Se se tlhomamisa bokao jo mo go jona tekanyetso ya bokete jwa setegeniki bo tshwanetseng go ranolwa.

Kgaoganya phitlhelelo le ditlamorago tsa yona

Phitlhelelo e tlhalosa boemo jo bo lemogilweng. Ditlamorago di tlhalosa se boemo joo bo neng bo ka se letla mo maemong a a rileng. Go tlhakanya bobedi jono go dira gore go nne thata go gwetlha pego le gore go nne thata go nna le tshwetso.

Kopa ketane ya mabaka. Mmaba o ne a tla tlhoka go fitlhelela eng? Ke dikakanyo dife tsa tlaleletso tse di tlhokegang? Ke bosupi bofe jo bo neng jwa kokoanngwa, mme ke karolo efe ya boemo jono e e sa ntseng e sa lekwa? Tshekatsheko e e nonofileng e dira gore molelwane oo o bonale.

Dira gore tshwetso e e latelang e tlhaloganyesege sentle

Motlotlo wa boeteledipele o nna le matswela thata fa kgang nngwe le nngwe ya dilo tse di bonalang e golaganngwa le tshwetso. Tshwetso eo e ka nna go duelela go baakanya, go fetola thulaganyo, go amogela go senolwa go go lekanyeditsweng kgotsa go batlisisa go sa tlhomamang ga botlhokwa.

Kgakololo e tshwanetse go akaretsa ditshegetso le mong. Setlhopha sa setegeniki se ka diragatsa paakanyo fa mong wa kgwebo a swetsa gore a go kgoreletsa go a amogelesega. Maikarabelo ano ka bobedi a tlhoka go bonala.

Tlhalosa gore tokafatso e tla lebega jang

Go tswala tiro mo molateding ke tiragalo ya tsamaiso. Netefaletso e tlhoka bosupi jwa gore go tlhagelela go go maleba go fetogile. Go ikaegile ka bothata, seo se ka kaya teko gape, sete ya tetlelelo e e sekasekilweng, kgato e e dirisitsweng ya go boela mannong kgotsa phetogo e e lemogilweng mo tseleng e tsiboso e tshwarwang ka yone.

Swetsa gore ke eng se se tla tlholwang pele ga tiro e simolola. Ho seng jwalo mokgatlo o ka tsetela boiteko bo boholo mme o ntse o sa kgone ho hlalosa kamoo boemo ba ona bo ntlafetseng kateng.

Lenanetema le le mosola la tshekatsheko e e latelang

Mo kgannyeng nngwe le nngwe e e tlang pele, baya dipotso di le tlhano mo tafoleng: ke tiro efe e e mo kotsing; ke bosupi bofe jo bo tshegetsang matshwenyego; ke tshwetso efe e e tlhokegang; ke mang mong wa tiro; le gore ke eng se se tla bontshang tokafalo.

Se ke kgolagano e Kabinete e ikaeletseng go e tlhoma magareng ga tshekatsheko e e kgopisang le kgakololo ya togamaano. Boteng jwa setegeniki bo sa ntse bo le botlhokwa. Boleng jwa yone bo a oketsega fa batho ba ba ikarabelang mo kgwebong ba ka e dirisa.

Pegelo e e mosola e fa boto tshwetso ya go nna mong le setlhopha sa setegeniki kgato ya go netefatsa.

Puiso e nngwe

NIST Cybersecurity Framework

Tebo go tswa mo Kabineteng
The Cybersecurity Cabinet