Athör ë gël alëu bï ya yic në dhöl ë teknologï ku ka ŋoot ke ye akutnhom de bäny cɔk tɔ̈ ke cïï ŋic kë bïk looi. Kë wääc ee lac bɛ̈n në kaam de kä ye nyuɔɔth ku kä cï tak: yeŋö ye kë cï yök kënë nyuɔɔth tënë tajiir, ku yeŋö lëu bï rot waar në kë de ye wɛ̈t kënë?
Jɔk ë luɔi ë kë thiekic .
Tïŋ ë lööŋ ye kɔc ɣɔɔc kuɔɔny. Kë ril yic në ye luɔi kënë yic anɔŋic käke teknologï, ku kë thiekicde ee tɔ̈u ëya dɛ̈t në kë yenë tajiir luui thïn, wël ye keek muk ku kä kɔ̈k tɔ̈u në thɛɛr ke gël.
Këya, jam ë piath ee rot jɔɔk në luɔi. Ye kë yïndë yen cï raan ɣɔɔc gam, ajuɛɛr de luɔi wɛ̈lɛ̈/ka määth cï gam ye rot gɛɛi në ajuɛɛr kënë yic? Yekënë ee kë tɔ̈u thïn looi wën yenë thëm de riɛl de tëët dhil waaric.
Tɛ̈k kë cï yök tënë kë bï bɛ̈n bei thïn
Kë cï yök ee kë cï tïŋ lueel. Kë bï bɛ̈n bei thïn ee kë lë bï ye kën puɔ̈l në kä kɔ̈k yiic lueel. Kuɛ̈ny ë käŋ kaa rou yiic ee kë cï lueel cɔk rilic bï thɔ̈ɔ̈r ku wɛ̈t cï tak ee yic riɛl bï ya raan ë rot.
Thiëc në dhöl de thööŋ. Ye yök yïndë yen bï raan ë tɔŋ wïc? Ye käŋ yïndë ke thööŋë keek ë ke wïc? Ye käŋ yïndë ke yith cï keek määt yiic, ku ye biäk yïndë de kë cï rot looi këc them? Athöör ril ee akɛɛth looi bïk tïŋ.
Loi wɛ̈t dɛ̈t bï bɛ̈n ya tak apath
Jam de bääny ee rot lac looi të cenë këriɛ̈ɛ̈c ëbën tääu në kë cï tak yic. Kë cï tak kën alë bï wëu ke cɔ̈kpiny looi, bï ajuɛɛr waar, bï kä cï keek tääu thïn gam wala bï kä thiekiic cïï röt lëu thiëëc.
Kë cï lueel akɔɔr bï yic naŋ kɔc ë gël ku raan nɔŋ yen. Akutnhom de kɔc ŋic käŋ alëu bï lööŋ ke cökpiny looi ku raan nɔŋ tajiir abï tak mɛn bï gël de käŋ gam. Käk ë lööŋ kedhiɛ akɔɔr bïk ya tïŋ.
Luel kë bï cökpiny tïŋ yedi
Cök de luɔi në tracker yic ee kë de bääny. Kë ye nyuɔɔth akɔɔr kä ye nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke kë thiääk kenë yeen acï rot waar. Ke geei rot në kë cï rot looi, kën alë bï lueel ke bï bɛɛr them, bï lööŋ ke puɔ̈l tïŋ, kueer de dhukciëën cï looi wala kë cï tïŋ ke cï rot waar në tɛ̈n yenë alert luɔɔi thïn.
Tääu ë kë bï tïŋ ke luɔi këc gɔl. Ku na cie yeen, ke akutnhom alëu bï wëu juëc ya tääu në luɔi yic ku ka ŋoot ëke cïï lëu bïk tɛ̈n cenë tɔ̈cden ya guiir thïn ya guiir.
Ajuɛɛr bï looi tënë cɛɛth dɛ̈t bï bɛ̈n
Në kë de kë tueŋ ëbɛ̈n, tääu ë thiɛ̈c ka dhiëc në thöc nhom: ye luɔi yïndë yen tɔ̈ në riääk yic; ye kë yïndë yen ye kë ye diɛɛr kuɔɔny; ye wɛ̈t yïndë yen wïc; ye raan nɔŋ kë cï looi; ku yeŋö bï pïïr nyuɔɔth.
Yen ee thöŋ ë thööŋ ë Cabinet wïc bï tääu në kaam de thööŋ de tɔŋ ku thööŋ de dhɔ̈l ë thööŋ. Kë dït de teknologï acï döŋ ke ye kë thiekic. Kë tɔ̈ thïn ee rot juak të cenë kɔc ëke tɔ̈ në akutnhom yic lëu bïk ya luui në yen.
Athör ë lööŋ ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät.
Kuɛ̈n dɛ̈t
NIST Cybersecurity FrameworkKë ye tïŋ tënë Akutnhom de Kɔc ke Baai
The Cybersecurity Cabinet