Rapɔru nga be fa nian sran’m be lika’n, ɔ kwla yo ndɛ nanwlɛ, kpɛkun ɔ te yo maan sran nga be sie sran mun’n, be siman like ng’ɔ fata kɛ be yo’n. Blɛ sunman nun’n, ndɛ ng’ɔ o like nga be wunnin i’n nin ajalɛ nga be fali’n be afiɛn’n, ɔ fite: ?Ngue yɛ like nga be wunnin i’n, ɔ kle aata dilɛ’n niɔn, yɛ ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ kaci i sɔ’n ti ɔ?
Amun bo junman ng’ɔ ti cinnjin’n i bo .
Maan e bu application kun m’ɔ suan like tofuɛ’m be bo’n i akunndan. Application sɔ’n i nun wunmiɛn’n i wafa kun o lɛ, sanngɛ i cinnjin’n taka like nga aata dilɛ lika’n fa yo’n, ɔ nin ndɛ ng’ɔ fa di junman’n, ɔ nin wafa uflɛ nga be kwla fa yo like’n, be su wie.
Ɔ maan, yalɛ kokolɛ m’ɔ kwla uka sran’n, ɔ bo i bo junman’n su. ?Kliɛn’m be ɲin su yiyilɛ wafa benin, junman dilɛ wafa annzɛ be afiɛn ndɛ benin yɛ ɔ taka système sɔ’n su ɔ? I sɔ’n sie lika nga ɔ fata kɛ be yiyi ndɛ nga be flɛ i kɛ technique severité rating’n i nun’n.
Tike like nga be wunnin i’n, ɔ nin i bo’n be nun .
Like nga be wunnin i’n, ɔ kan sa kun mɔ be niannin’n i ndɛ. Like nga sa wie’m be nun’n, sa sɔ’n kwla man atin kɛ be yo’n, i bo’n yɛle kɛ. Sɛ be sanngan ndɛ nɲɔn sɔ’m be nun’n, ɔ yo maan rapɔru kun i su akplowa silɛ’n ti kekle, yɛ ajalɛ kun i falɛ’n ti kekle.
Srɛ ndɛ’n i su akunndan bulɛ wafa’n. ?Ajalɛ benin yɛ ɔ fata kɛ e kpɔfuɛ kun wlu nun ɔn? ?Akunndan uflɛ benin mun yɛ ɔ fata kɛ be bu be su ɔ? ?Sa benin mun yɛ be yili be nglo ɔ, yɛ ndɛ sɔ’n i bue benin yɛ be nin a nianman nun ɔn? Sɛ be nian nun kpa’n, be wun nvle sɔ’n i bo.
Ajalɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n, maan ɔ yo weiin .
Kɛ be fa ninnge’m be su ndɛ kwlaa be sie i ajalɛ kun su’n, yɛ kpɛnngbɛn’m be su yalɛ kokolɛ’n yo kpa ɔ. Ajalɛ sɔ’n kwla yo kɛ be fa sika be siesie ndɛ’n, annzɛ be kaci wafa nga be fa yo like’n, annzɛ be kplin su kɛ be yi i nglo kan annzɛ be kunndɛ ndɛ cinnjin kun mɔ be simɛn i wlɛ’n i wlɛ.
Ɔ fata kɛ be fa dependancies nin be min’n be wlɛ i afɔtuɛ’n nun. Kɛ aata difuɛ kun fá ajalɛ kɛ sɛ be kpɛ ndɛ’n nun’n, ɔ ti kpa’n, sran nga be si junman sɔ’n i di kpa’n, be kwla fa ajalɛ sɔ’n be di junman. Ɔ fata kɛ junman nɲɔn sɔ’m be yo sran’m be ɲrun.
Yiyi wafa nga like’n i yolɛ’n ɔ́ yó kpa’n i nun .
Kɛ be kata like kun su tracker nun’n, ɔ ti junman dilɛ’n i su like. Assurance ɔ fata kɛ be kle kɛ like nga be fa yi i nglo’n, w’a kaci. Kɛ ɔ ko yo naan ndɛ’n w’a yo kpa’n, i sɔ’n kwla yo kɛ be yo i sɔ like’n i ekun sa, be nian atin nga be mannin’n i nun, be yo like kun mɔ be kwla yo naan w’a yo kpa’n, annzɛ kusu wafa nga be fa wla sran’m be su nun’n, ɔ kacili.
Like nga bé nían nun ka naan b’a bo junman’n i dilɛ bo’n, amun fa ajalɛ. Sɛ w’a yoman sɔ’n, anuannzɛ kun kwla miɛn i ɲin kpa, sanngɛ ɔ te kwlá yiyiman wafa nga i junman’n w’a yo kpa’n i nun.
Agenda pratique kun mɔ be kwla fa nian nun ekun’n
Ndɛ kwlaa nga be ti cinnjin kpa’n, amun fa kosan nnun be sie tabli’n su: junman benin yɛ ɔ o sa tɛ nun ɔn; like benin yɛ ɔ suan ndɛ sɔ’n i bo ɔ; ajalɛ ng’ɔ fata kɛ be fa’n; sran ng’ɔ le aksi’n; ɔ nin like ng’ɔ́ klé kɛ be su yo kpa’n.
I sɔ’n yɛ ɔ ti like nga Kabine’n kunndɛ kɛ ɔ́ fá síe i nzɔliɛ like’n i su nianlɛ’n nin afɔtuɛ manlɛ wafa’n be afiɛn’n niɔn. Tekniki’n i bo bolɛ’n ti cinnjin kpa. Kɛ sran nga be nian aata dilɛ’n su’n be kwla fa di junman’n, i gua’n yo dan.
Rapɔru kun m’ɔ ti kpa’n, ɔ man anuannzɛ’n i kpɛnngbɛn’m be ajalɛ kɛ be fa be liɛ’n, kpɛkun be nga be nian junman’n su’n, be fa ajalɛ kun naan b’a nian sɛ ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ o.
Kannganlɛ uflɛ
NIST Cybersecurity FrameworkKabine’n i nunfuɛ’m be akunndan bulɛ wafa kun .
The Cybersecurity Cabinet