Mudimu udi mua kuikala ne mikenji ya bukubi, dikonkonona dia matuku mashale aa ne tshipangu tshia njila tshimpe. Aa i bintu bia mushinga bia kutuadijila. Muena mudimu udi anu ne tshia kumvua tshidi bijadiki bileja, njiwu kayi idi mishale ne tshidi muena nzubu udi ulonda mua kuenza.
Umvuija dipangadika kumpala kua kulomba bijadiki
Mudimu wa tshisumi udi ne tshikondo ne tshipatshila. Lukonku ludi lua se: tudi ne bua kutungunuka, ntshinyi tshia kulonga kabidi anyi ntshinyi tshia kuteka pa muaba wa kumpala panyima pa dijikija? Diandamuna didi dileja malu adi ne mushinga.
Tuadija ne midimu ya bungenda ne malu adi akuatshisha diteka dia makuta. Dikonkonona dia tshitupa tshîpi didi ne tshia kuamba tshididi mua kujadika mu tshikondo tshidiku ne tshidi tshishala pambelu pa bukokeshi buatshi.
Konkonona bunene bua dishindika didiku
Dikalaku dia luapolo kadiena diumvuija mudibu bakula to. Mmalu kayi avuabu bakonkonone? Mmishindu kayi ne miaba kayi? Mudimu uvuaku wa dikonkonona dia mikanda anyi wa dikonkonona dia mudimu? Malu a mushinga adibu bapete avua majadikibue pashishe bu avua malongolola anyi?
Nkonko eyi idi yambuluisha bua kujadika mudi muntu udi wangata mapangadika mua kuikala ne dishindika mu bijadiki. Badi kabidi bapangisha dikonkonona dimue didi ne mikalu mimpe bua kuikala diumvuija bu dishindika dia bulongolodi bujima.
Tangila bumfumu bua mudimu
Mudimu wa bukubi udi ulonda bantu, bukenji ne mishindu ya kuenza mudimu. Ebeja nganyi udi ne bintu bia mushinga mukole, nganyi udi mua kuanyishila dishintuluka ne tshidi tshienzeka padi muntu anyi mufidi wa bintu wa mushinga mukole kayiku.
Tshilumbu tshidi mua kuikala tshipepele bua kutshilongolola kadi tshikole mu mudimu bualu mushindu wa kupeta, dimanya anyi bukokeshi bidi bisangisha. Bidi binyanga mushindu wa kuenza mudimu ne mushindu wa kulongolola malu kunyima kua disumbisha dia bintu.
Enza bua malu adi kaayi malelela amueneke
Difika mu tshikondo tshia tshisumi ditu misangu ya bungi dikese. Imue nkonko neyikale kayiyi miandamune, ne imue ngenyi neyikale mimanyine pa malu adibu bafila kudi muntu udibu basue kuandamuna. Mipaka ayi idi mu bintu bia dipangadika.
Dikonkonona ditoke didi ditapulula malu adibu bamone adibu bajadike, bilejilu bia balombodi ne nkonko miunzulula. Diteta dikuabu anyi dikonkonona dia bamanyi didi mua kuenzeka muaba udibi mua kushintulula dipangadika.
Enza malu adibu bapeta mu disangisha
Tshisumi tshidi ne mushinga wa bungi padi bipeta biatshi bishala ne muoyo ku dishintakaja dia bintu. Dimanyisha dia bintu didi ne tshia kukudimuna mu bienzedi bidi ne mêna, malu adibu balonda ne bulongame bua bushuwa bua tshikondo tshia disangisha.
Malu adibu bapeta ku Enternete adi aleja mushindu wa kuenza mudimu ne bintu bia bungi. Mapangadika a mikenji, a mfranga ne a bipungidi adi ashala kudi bafidi ba mibelu badi ne bualu ebu. Mudimu wa Kabinete udi wa kufila mmuenenu wa malu a bukubi udi bantu badi bangata mapangadika mua kuenza nende mudimu.
Tshipatshila ntshia dipangadika dimpe dia diteka dia makuta ne ndongamu muimpe wa malu adi alonda.
Lungenyi lua kudi Kabinete
The Cybersecurity Cabinet

