Makwebo alakonzya kuba amilawu yakukwabilila, kuvwuntauzya kwakacitwa ino-ino anzila yakuchita zintu. Eezyo nzintu zigwasya zyakutalikila. Sikubikka mali weelede kumvwisisisya kuti bumboni businizya nzi, ntenda nzi zichiliwo akuti mukamwini uutobela weelede kuchitaanzi.
Amupandulule kusala kamutanalomba bumboni
Kuchita changuzu kulijisi chiindi amulimu. Mubuzyo ngwakuti naa tweelede kuzumanana, ino ncinzi ncotweelede kuvwuntauzya kuya kumbele naa ncinzi ncotweelede kubikka kumbele twamana kumanizya? Bwiinguzi bupa kuti makani nzi aayandika.
Talika amilimu yamakwebo azintu zigwasya kubikka mali. Kulangulula kusyoonto kweelede kwaamba nchochikonzya kubamba muchiindi chiliwo anchicho nchochitakonzyi kusika.
Langa bupati bwachisyomezyo chiliwo
Kubako kwa lipooti takupandululi mbolivwumbidwe. Ino ninzila nzi zyakavwuntauzyigwa? Ino nzibeela nzi alimwi abusena nzi? Sena mulimu ooyu wakali wakulanga-langa zyakalembwa naakuti wakali wakulanga-langa? Sena zintu ziyandika kapati zyakajanwa zyakasinizyigwa kuti zyakalulamikwa?
mibuzyo eyi ilagwasya kuziba lusyomo luli buti sikusala ndwakonzya kubikka mubumboni. Alimwi zilalesya kulanga-langa komwe kwakabikkidwe kabotu-kabotu kuti kutabi kusandululwa kuti nkusinizya kujatikizya mbunga yoonse.
langa bweendelezi bwakubeleka
Mulimu wakukwabilila uyeeme abantu, zyeelelo anzila zyakuchita zintu. buzya kuti nguni uujisi zibelesyo ziyandikana, nguni uukonzya kuzumizya kuchincha akuti ninzi chikonzya kuchitika aawo muntu uuyandikana naakuti sikusambala nataliko.
Kaambo kalakonzya kuba kaubauba kululamika pesi kalakatazya nkaambo kujana, luzibo naakuti nguzu zilibikkilizyidwe. Eezyo zilajatikizya kubeleka akutobelezyanya kwakubambulula musule lyakusambala.
Chita kuti kutazibisya kulibonye
Kunjila muchiindi chakubeleka changuzu kanjikanji nkucheya. mibuzyo imwi taikaingulwi pe, mpawo imwi mibuzyo iyooyeeme amakani aapegwa amuntu uuyanda kugwasyigwa. Eezyo zilebyo zili mumakani aakusala.
Kulingula kusalala kwaandaanya zintu zyakasinizyigwa, zitondezyo zyabeendelezi amibuzyo iijalukide. Kusunkwa kumwi naakuti kulanga-langa kwabasyaazibwene kulakonzya kuchitwa aawo mpokukonzya kuchincha kusala.
Bweza eezyo zyajanwa mukuswaanganya
Busungu bulagwasya loko aawo mpindu zyabo nozipona muchiindi chakusambala. Kuyubununwa kwazintu kweelede kusandululwa mumichito iijisi mazina, zyeendelana anzila zitobelana zyachiindi chakuswaangana.
Zyakajanwa a intaneti zilagwasya nzila mpati yakusambala. Milawu, zyamali azyakuzuminana zilazumanana kuba abasikupa lulayo beelede. Mulimu waKkabineti ngwakupa muzeezo uusalala wakukwabilila ooyo aabo basala mbobakonzya kubelesya.
Makanze ngakuti kube kusala kwakubikka mali munzila iimvwika alimwi akubamba bubambe buli kabotu bwazintu zitobela.
muzeezo kuzwa ku Kabineti
The Cybersecurity Cabinet

