Hasre ina waawi jogaade politikaaji kisal, ƴeewndo ɓooyngo e kartal laawol teskinngal. Ko ɗeen ngoni puɗɗagol nafoore. Investisseur ina foti faamde haa jooni ko hujjaaji ɗii tabitini tigi rigi, hol riisuuji keddiiɗi e hol ko joom mum garoowo oo foti waɗde.
Siftor kuulal ngal hade maa ɗaɓɓude hujjaaji ɗii
Kuugal tiiɗnaare ina jogii waktuuji e faandaare. Mbele naamnal ngal ko yahrude yeeso, hol ko foti wiɗteede haa ɓura walla hol ko foti ardineede caggal nde timmi ? Jaabawol ngol ina hollita hol humpito ngo woni huunde.
Fuɗɗoraade e golle njulaagu e fawaade e ballondiral e njulaagu nguu. Ƴeewndo juutngo ina foti wiyde ko waawi tabitinde e sahaa mo woni oo e ko heddii e yaasi mum.
Ƴeewtaade keewal jamirooje gonɗe heen ɗee
Gonal ciimtol firtaani ko ngol siforii. Hol systemji ƴeewndaaɗi ? Hol mbaydiiji e nokkuuji? Mbele golle ɗee ko ƴeewndo binndanɗe walla ko ƴeewndo kuuɓtodinngo ? Mbele ko yiytaa ko teeŋtuɓe ko caggal ɗuum hoolkisaama ko feewnitaama ?
Ɗee naamne ina mballita e tabitinde no foti hoolaare ƴettuɗo kuulal waawi waɗde e seedeeji ɗii. Eɗe kaɗa kadi ƴeewndo ngootaagu keeriiɗo firteede ko laaɓtuɗo e njuɓɓudi ndii fof.
Ƴeewee jeyi gollorɗo
Golle kisal fawii ko e yimɓe, e jamirooje e peeje. Naamndo hol jogiiɗo systems critiques, hol baawɗo yamirde waylo-waylo e ko kewata so neɗɗo keyɗo walla balloowo alaa.
Haala ina waawi wonde karallaagal laaɓtungal ngam feewnude kono gollal ina saɗi sabu jokkondire, ganndal walla laamu ina keewi. Ɗum ina toɗɗii gollal e jokkondire peewnugol caggal njulaagu.
Waɗde ŋakkeende hoolaare ina yiyee
Heɓde e nder tiiɗnaare ina heewi ŋakkude. Won naamne maa keddo jaabaaka, won heen kadi maa tuugno e humpitooji ɗi tarde ndee rokkata. Ɗeen keeri njeyaa ko e kaɓirɗe kuule.
Ƴeewirde laaɓtunde ina seernda ƴeewndorɗe hoolkisaaɗe, jokkondire njuɓɓudi e naamne udditiiɗe. Ndeen jarribooji goɗɗi walla ƴeewndo keeriiɗo ina mbaawi ƴeewteede ɗo ɓuri waawde waylude kuulal ngal.
Naatde e ko yiytaa koo e nder denndingol
Tiɗnaare ɓuri nafoore ko nde ko yiytaa koo wuuri e njulaagu nguu. Feññinagol kaɓirɗe ina foti firtude golle inniraaɗe, fawaade e jokkondire goonganteeje wonande sahaa jokkondire.
Ko yiytaa e siber ina humpita laawol njulaagu ɓurngol yaajde. Ñaawooje sariya, kaalis e nanondiral ina keddii e wasiyaaji jowitiiɗi heen ɗii. Darnde Kabine ko rokkude yi’annde kisal laaɓtunde nde ɓeen ƴettuɓe kuule mbaawi huutoraade.
Faandaare ndee ko kuulal ɓurngal laaɓtude e peeje ɓurɗe laaɓtude ngam ko arata.
Yiyngo ummoraade e Kabinee
The Cybersecurity Cabinet